Traumatologia i ortopedia


Czym się zajmuje traumatologia i ortopedia?

Traumatologia (chirurgia urazowa) – jest to dziedzina medycyny, zajmująca się badaniem zmian i związanych z nimi chorób, a także opracowująca metody leczenia i profilaktyki urazów.

Ortopedia – jest to dziedzina medycyny, zajmująca się profilaktyką, diagnostyką oraz leczeniem zniekształceń i zaburzeń czynnościowych układu mięśniowo-szkieletowego (kości i mięśni) człowieka, które spowodowane są brakiem wrodzonym lub są następstwem urazów czy chorób.

Tradycyjnie ortopedia związana jest z dziedziną medycyny, która bada uszkodzenia układu mięśniowo-szkieletowego (kości, stawów, mięśni, ścięgien, więzadeł) czyli z chirurgią urazową (traumatologią). Ortopedia i traumatologia obejmują protetykę, będącą dziedziną z pogranicza medycyny i techniki i zajmującą się uzupełnianiem różnego rodzaju ubytków tkankowych, narządowych lub czynnościowych przy pomocy protez i ortez (gorsetów, bandaży, sprzętu, specjalnego obuwia i wkładek).

Ortopedia jest również ważną częścią składową medycyny sportowej, która bada zmiany zachodzące w organizmie człowieka podczas uprawiania sportu. Współczesny lekarz ortopeda zobowiązany jest posiadać wiedzę z zakresu kultury fizycznej i sportu. Trudno wyobrazić sobie ortopedię bez nauki, której nazwa „rehabilitacja medyczna” lub też bez dziedziny medycyny, zajmującej się diagnozowaniem i leczeniem chorób stopy czyli „podologii”.


Uszkodzenie tkanek miękkich

Wyróżnia się otwarte i zamknięte uszkodzenia tkanek miękkich. Uszkodzenia zamknięte, w tym uszkodzenia tkanek miękkich i kości, różnią się od otwartych tym, że nie towarzyszą im rany oraz zanieczyszczenia mikrobiologiczne tkanek. Do uszkodzeń zamkniętych zaliczane są stłuczenia, wstrząśnienia, kompresje tkanek miękkich, złamania kości oraz uszkodzenia narządów etc.

Stłuczenie – jest to zamknięte mechaniczne uszkodzenie tkanek miękkich bez naruszenia integralności skóry (w większości przypadków). Poziom stłuczenia zależy od rozmiaru i kształtu przedmiotu, którym zadano urazu, a także od siły urazu i oporu tkanek. Na przykład, im większe jest rozluźnienie mięśni, tym większy będzie uraz. Najsłabszą pod tym względem jest tkanka podskórna, bogata w liczne naczynia krwionośne oraz nerwy. W każdym przypadku stłuczenia następuje wynaczynienie krwi w postaci krwiaku podskórnego.

Naciągnięcie/naderwanie. Termin „naciągnięcie” nie odpowiada w pełni definicji, ponieważ wszystkie tkanki miękkie są elastyczne i naciągnięcie należy do ich funkcji zwykłych (na przykład, rozciąganie więzadeł). Jednak nadmierne rozciągania mogą spowodować mikronaderwania tkanek, więc przyczyną urazu będzie jednak naciągnięcie.

W przypadku naciągnięcia uszkodzeniu podlegają najczęściej więzadła oraz staw skokowo-goleniowy, staw kolanowy oraz staw promieniowo-nadgarstkowy. Do naciągnięcia może dojść podczas gwałtownego, niespodziewanego ruchu (zginanie połączone z obrotem przy nieruchomej stopie, nadmierne zginanie czy rozginanie).

W przypadku naciągnięcia mechanizm uszkodzenia jest nieco inny niż w przypadku stłuczenia, jednak ich obrazy kliniczne są do siebie podobne: zlokalizowany ból, umiarkowane krwawienie oraz dysfunkcja kończyny, powstanie nadmiernych ruchów w stawie. Postawienie diagnozy odbywa się na podstawie wywiadu chorobowego (ustalenie mechanizmu urazu) oraz dodatkowych metod badania (USG, MRI etc.).


Leczenie złamań

W leczeniu złamań należy przestrzegać dwóch zasad: należy prawidłowo nastawić fragmenty kości/odtworzyć prawidłowe stosunki anatomiczne złamanej kości (w przypadku złamania z przemieszczeniem) oraz unieruchomić je na okres gojenia się.

W przypadku złamań nieskomplikowanych w celu unieruchomienia stosuje się twarde opatrunki (gipsowe lub plastikowe). Warunkiem umożliwiającym zakładanie opatrunków jest unieruchomienie stawów powyżej i poniżej miejsca złamania, gdyż tworzy to idealne warunki stymulujące proces gojenia się, jednak wymaga leczenia rehabilitacyjnego po zdjęciu opatrunku.

Jednym z aktualnych trendów we współczesnej światowej ortopedii i chirurgii stawów jest stosowanie metod chirurgicznego utrwalenia fragmentów za pomocą różnych konstrukcji metalowych. W wielu wypadkach metoda nie przewiduje unieruchomienia uszkodzonej kończyny za pomocą opatrunku, więc jest to jej wielką zaletą, gdyż nie przeszkadza ona poruszaniu uszkodzoną kończyną, przyspiesza proces gojenia się, obniża poziom niepełnosprawności oraz przyspiesza proces adaptacji społecznej.