Pediatria

Rozwój dziecka

Normalny rozwój fizyczny i neuropsychologiczny dziecka zaczynając od pierwszych dni jego życia stanowi podstawę prawidłowego funkcjonowania jego organizmu w przyszłości. Dlatego ważne jest, aby obserwować rozwój dziecka i w odpowiedni sposób reagować na wszelkie zmiany, zachodzące w jego rozwoju fizycznym i psychicznym udzielając właściwej pomocy. Rozwój narządów zmysłów, funkcji ruchowych i psychicznych odzwierciedlają zachodzące z miesiąca na miesiąc zmiany w zachowaniu dziecka.

Przytaczamy najważniejsze punkty orientacyjne, które pomogą dokonać oceny rozwoju dziecka.

Pierwszy miesiąc życia dziecka. Noworodek śpi ok. 20 godzin na dobę. W czasie, gdy dziecko jest aktywne ono chaotycznie porusza kończynami, jego wzrok nie jest jeszcze w pełni rozwinięty. Noworodek przychodzi na świat z bezwarunkowymi odruchami, np. odruch Moro (przestraszone nagłym ruchem lub hałasem dziecko, którego główka znajduje się w odległości 15-20 cm od epicentrum hałasu gwałtownie rozprostowuje rączki i nóżki, a następnie przyciska rączki i nóżki do siebie, zaciskając piąstki). Odruch Moro zanika pod koniec 4. miesiąca życia. Noworodek reaguje na zmiany temperatury (gdy zmarznie zaczyna płakać, staje się nerwowy), wyczuwa smaki i odczuwa ból na który reaguje w odpowiedni sposób.

Drugi miesiąc życia dziecka. Niemowlę reaguje na dźwięki i światło, świadomie zaczyna uśmiechać się, staje się bardziej energiczne i aktywne ruchowo.

Trzeci miesiąc życia. Śledzi wzrokiem przedmioty, zaczyna unosić głowę, rozgląda się, reaguje na głośne dźwięki czy kroki płynące z otoczenia, otwiera zaciśnięte piąstki i zaczyna badawczo się im przyglądać, pojawiają się pierwsze dźwięki o gardłowym brzmieniu.

Do końca 6. miesiąca dziecko rozpoznaje rodziców i nawiązuje z nimi kontakt wzrokowy, reaguje na ich widok, sięga po różne przedmioty oraz je chwyta, obraca się na boki i na brzuch, głośno się uśmiecha.

Na dziewiątym miesiącu życia dziecko samodzielnie siada z pozycji leżącej, siedzi, a potem zaczyna pociągać się do wstawania lub wstaje, zaczyna raczkować, rozróżniać niebezpieczne i nieprzyjemne sytuacje. Wyraża swoje emocje gestami i dźwiękami, zaczyna samodzielnie trzymać w rękach butelkę i pić z niej.

12 miesięcy. Maluch samodzielnie stoi oraz stawia swoje pierwsze samodzielne kroki, nie rezygnuje jednak z raczkowania, pełza, rozpoznaje znaczenie niektórych słów, reaguje, gdy go wołasz, potrafi klaskać w dłonie i robić ”kosi-kosi łapci”. Maluch bez najmniejszego wahania rozpoznaje domowników, zaczyna świadomie powtarzać i naśladować dźwięki mowy, wymawia pierwsze wyrazy „mama”, „tata”.

Jeżeli chodzi o kolejność i terminy rozwoju funkcji statycznych, należy zaznaczyć, że każdy organizm dziecka ma swoje osobliwości. Trzeba więc uwzględniać fakt, że terminy opanowania przez malucha określonych czynności mogą się wahać.

Terminy rozwoju ruchowego i sprawności motorycznych dziecka w wieku 12 miesięcy

Czynności, wykonywane przez dziecko Przeciętne Wahania
uśmiecha się 5 tygodni 3 – 6 tygodni
“guganie” 7 tygodni 4 – 11 tygodni
trzyma główkę 3 miesiące 2 – 4 miesiące
porusza ręką w niezbędnym kierunku 4 miesiące 2,5 – 5,5 miesięcy
obraca się z pleców na brzuszek 5 miesięcy 3,5 – 6,5 miesięcy
siedzi 6 miesięcy 4,5 – 8 miesięcy
raczkuje i pełza 7 miesięcy 5 – 9 miesięcy
wstaje 9 miesięcy 6 – 11 miesięcy
robi kroki z podtrzymywaniem 9,5 miesięcy 6,5 – 12,5 miesięcy
stoi 10,5 miesięcy 8 – 13 miesięcy
samodzielnie chodzi 11,5 miesięcy 9 – 14 miesięcy
wymawia pojedyncze proste wyrazy 10 miesięcy 8,5 – 11,5 miesięcy